Zmiany w prawie dla klastrów energetycznych - czego brakuje?

Zmiany w prawie dla klastrów energetycznych - czego brakuje?
Autor Gabriela Sawicka
Gabriela Sawicka17.02.2024 | 6 min.

Zmiany w prawie dla klastrów energetycznych weszły w życie w 2024 roku. Nowelizacja przepisów wprowadza szereg zmian wpływających na funkcjonowanie tych podmiotów. Artykuł omawia kluczowe regulacje, w tym obowiązkowy udział JST w klastrze czy zakres obowiązków koordynatora. Analizuje również system wsparcia przewidziany dla klastrów oraz bariery prawne, które nadal hamują ich rozwój. Porusza także kwestię ułatwień dla spółdzielni energetycznych.

Nowe regulacje prawne dla klastrów energetycznych

Od 1 stycznia 2024 roku weszły w życie nowe przepisy dotyczące funkcjonowania klastrów energii w Polsce. Nowelizacja ustawy o odnawialnych źródłach energii wprowadza szereg istotnych zmian, które mają ułatwić rozwój tych podmiotów i zachęcić do powstawania nowych inicjatyw.

Jakie najważniejsze regulacje zostały wprowadzone? Przede wszystkim ustanowiono centralny rejestr klastrów energii, prowadzony przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Wpis do rejestru wiąże się z możliwością ubiegania się o wsparcie przewidziane dla tych podmiotów. Ponadto, obowiązkowym uczestnikiem każdego klastra musi być odtąd jednostka samorządu terytorialnego lub kontrolowana przez nią spółka. Zwiększono również zakres obowiązków koordynatora klastra.

Rejestr klastrów energii

Utworzenie rejestru klastrów energii ma celu uporządkowanie sytuacji na rynku i zapewnienie większej transparentności funkcjonowania tych podmiotów. Jednocześnie wpis do rejestru jest warunkiem koniecznym do skorzystania z systemu wsparcia przewidzianego dla klastrów w nowelizacji.

Dzięki rejestrowi łatwiej będzie zweryfikować, które klastry faktycznie aktywnie działają i realizują inwestycje, a które istnieją tylko „na papierze”.

Obowiązkowy udział JST w klastrze energetycznym

Kolejna istotna zmiana to konieczność uczestnictwa jednostki samorządu terytorialnego lub kontrolowanej przez nią spółki w każdym klastrze energii. Celem tego rozwiązania było umocnienie roli samorządów we wspieraniu rozwoju lokalnej energetyki.

Jednak w praktyce to rozwiązanie napotyka pewne trudności. JST muszą stosować się do rygorów Prawa zamówień publicznych, co utrudnia im elastyczne funkcjonowanie na rynku energii. Stąd wiele podmiotów postuluje o wprowadzenie wyłączeń dla JST uczestniczących w klastrach.

Prawa i obowiązki koordynatora klastra energetycznego

Nowela precyzuje również zakres obowiązków koordynatora klastra energii. Musi on teraz składać Prezesowi URE roczne sprawozdania z działalności klastra. Ma także zagwarantowany dostęp do danych energetycznych poszczególnych uczestników – jest to niezbędne dla efektywnego zarządzania klastrem.

Ponadto, na wniosek koordynatora operator systemu dystrybucyjnego będzie musiał dostosować umowy ze wszystkimi członkami klastra tak, aby uwzględnić specjalne zasady rozliczeń wprowadzone dla tych podmiotów.

Współpraca OSD z klastrami energetycznymi

Nowe przepisy nakładają na operatorów systemów dystrybucyjnych szereg obowiązków związanych ze współpracą z klastrami energetycznymi:

  • dostosowanie na wniosek koordynatora umów o świadczenie usług dystrybucyjnych z członkami klastra
  • zainstalowanie liczników zdalnego odczytu dla wszystkich stron porozumienia
  • umożliwienie koordynatorowi dostępu do danych pomiarowych

Ma to ułatwić funkcjonowanie klastrów energetycznych i zoptymalizować zarządzanie przepływami energii w ramach tych struktur.

Czytaj więcej: Właściciele małych instalacji OZE: sprawozdanie do URE, terminy i obowiązki regulatoryjne

Wsparcie rozwoju klastrów energetycznych

Od 2 lipca 2024 roku wejdzie w życie system zachęt dla klastrów energetycznych, obejmujący m.in. preferencyjne zasady rozliczania energii. Aby z nich skorzystać, klastry będą musiały spełnić określone kryteria, min.:

udział OZE w wytwarzaniu energii na poziomie 30-50% możliwość pokrycia zapotrzebowania członków klastra na poziomie 40-50%
minimalny udział magazynów energii na poziomie 2-5% mocy zainstalowanej łączna moc źródeł i magazynów do 150 MW

Ponadto klastry energetyczne będą mogły ubiegać się o preferencyjne pożyczki oraz dotacje w ramach przewidzianych na ten cel programów wsparcia.

Bariery prawne hamujące rozwój klastrów energetycznych

Zmiany w prawie dla klastrów energetycznych - czego brakuje?

Niestety nowe regulacje nie rozwiązują wszystkich problemów, z jakimi borykają się obecnie klastry energetyczne w Polsce. Nadal istnieje wiele barier, które hamują rozwój tych podmiotów.

Jedną z nich jest brak rozwiązania problemu zamówień publicznych w odniesieniu do JST uczestniczących w klastrach. Uniemożliwia im to elastyczne funkcjonowanie na rynku energii na równych zasadach z podmiotami komercyjnymi.

„Wciąż nie jest uregulowana kwestia zakupów energii przez JST w ramach klastra w kontekście Prawa zamówień publicznych” – podkreśla Albert Gryszczuk, prezes Krajowej Izby Klastrów Energii i Odnawialnych Źródeł Energii.

Kolejną wadą nowych regulacji jest ograniczenie działalności klastrów energetycznych do sieci dystrybucyjnych o napięciu niższym niż 110 kV. Tymczasem w praktyce wiele inwestycji OZE realizowanych jest właśnie na poziomie 110 kV, więc takie zawężenie możliwości negatywnie wpłynie na rozwój tych podmiotów.

Korzyści ze współpracy JST ze spółdzielniami energetycznymi

Oprócz klastrów energetycznych, nowe regulacje dotyczą także spółdzielni energetycznych. Również w ich przypadku ustawodawca dostrzega zasadność szerszego zaangażowania JST, jako stabilnych odbiorców energii.

Niestety podobnie jak klastry, spółdzielnie energetyczne napotykają na barierę wynikającą z konieczności stosowania przez samorządy Prawa zamówień publicznych. Utrudnia to elastyczny zakup energii na potrzeby tych podmiotów.

Dlatego wiele środowisk postuluje o wprowadzenie wyłączeń dla JST partycypujących w spółdzielniach energetycznych. Umożliwiłoby to szersze zaangażowanie samorządów w rozwój energetyki obywatelskiej, z korzyścią dla lokalnych społeczności.

Podsumowanie

Nowelizacja przepisów dotyczących klastrów energii ma na celu pobudzenie rozwoju tych podmiotów i zachęcenie do tworzenia nowych inicjatyw. Kluczowe zmiany to m.in. utworzenie centralnego rejestru, obowiązkowy udział JST czy rozszerzenie obowiązków koordynatora. Niestety regulacje prawne nie rozwiązują jeszcze wszystkich problemów hamujących rozwój klastrów, jak np. kwestia zamówień publicznych w przypadku JST.

Zmiany w prawie odnoszą się również do spółdzielni energetycznych. Tutaj także dostrzega się potrzebę szerszego zaangażowania samorządów, ale konieczne jest rozwiązanie problemu wynikającego ze stosowania przez nie Prawa zamówień publicznych.

Najczęstsze pytania

Klaster energii może powstać w wyniku zawarcia porozumienia przez co najmniej jednostkę samorządu terytorialnego lub kontrolowaną przez nią spółkę oraz innych partnerów biznesowych i instytucjonalnych. Nie określono maksymalnej liczby członków.

Podstawową korzyścią jest możliwość ubiegania się o wsparcie na inwestycje w OZE i magazyny energii. Ponadto, od 2024 r. klastry będą objęte specjalnymi, preferencyjnymi zasadami rozliczania energii. Mogą również liczyć na ułatwiony dostęp do sieci dystrybucyjnych.

Tak, wyznaczenie koordynatora klastra to obowiązkowy element porozumienia tworzącego klaster. Do jego zadań należy m.in. zarządzanie przepływami energii, reprezentowanie klastra na zewnątrz oraz składanie okresowych sprawozdań.

Tak, te same podmioty mogą angażować się w różne porozumienia klastrowe i partycypować w kilku klastrach energii jednocześnie. Warunkiem jest jednak, aby obszary działalności poszczególnych klastrów nie pokrywały się.

Nie. Dopiero wpis do rejestru umożliwia jednak skorzystanie ze wsparcia i preferencyjnych zasad rozliczania energii. Działanie klastra "na papierze" jest więc możliwe, ale pozbawione dodatkowych benefitów.

5 Podobnych Artykułów

  1. Panele fotowoltaiczne 300W - sprawdź dlaczego to idealny wybór dla Twojego domu
  2. Polskie spory o agrofotowoltaikę - kto ma rację?
  3. Nowość: kompletny zestaw do fotowoltaiki balkonowej dla Włochów
  4. Jak online złożyć wniosek o zwiększenie mocy przyłączeniowej PGE?
  5. Zasada działania fotowoltaiki i paneli fotowoltaicznych - jak to działa?
tagTagi
shareUdostępnij artykuł
Autor Gabriela Sawicka
Gabriela Sawicka

Jako pasjonatka ekologii i życia na wsi, moje artykuły koncentrują się na tematach związanych z odnawialnymi źródłami energii, budownictwem i ekologicznym stylem życia.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze(0)

email
email

Polecane artykuły

TrendyHiszpański potentat powraca na polski rynek OZE. Co planuje?

Najczęściej zadawane pytania Jakie projekty OZE realizuje Iberdrola w Polsce? Iberdrola buduje farmy wiatrowe na lądzie - posiada już pięć takich inwestycji o łącznej mocy ponad 200 MW. Planuje także projekty fotowoltaiczne, offshore oraz z zakresu magazynów energii. Łącznie firma deklaruje nowe inwestycje na poziomie około 2 GW mocy. Jaki model sprzedaży energii planuje Iberdrola? Firma zamierza dywersyfikować źródła przychodów - sprzedawać energię w oparciu o kontrakty PPA oraz brać udział w aukcjach OZE. Taki miks przychodów pozwala zminimalizować ryzyko i zmaksymalizować zyski. Czy linia bezpośrednia jest korzystna dla firm? Linia bezpośrednia to tańszy sposób na dostarczenie zielonej energii bezpośrednio do zakładów przemysłowych, omijając sieć dystrybucyjną. Dzięki temu firmy mogą zdekarbonizować produkcję przy stosunkowo niskich nakładach. Jaka jest rola magazynów energii? Magazyny energia umożliwiają buforowanie nadwyżek i oddawanie energii do sieci w okresach niższej produkcji OZE. Tym samym stabilizują pracę systemu elektroenergetycznego przy rosnącym udziale niestabilnych źródeł. Co to jest cable pooling? Cable pooling to koncepcja hybrydyzacji, w której np. farma wiatrowa jest połączona z farmą PV, a obie wykorzystują tę samą infrastrukturę przyłączeniową. Pozwala to zoptymalizować koszty i produkcję.